Tôi vẫn nhớ tiếng thìa của bố chạm vào ly.
Nó không lớn, nhưng đủ làm phòng tiệc riêng im xuống.
Tôi vừa tốt nghiệp đại học chiều hôm đó.
Trên người tôi vẫn còn mùi nắng từ sân trường, mùi vải áo cử nhân, và chút mồ hôi của một ngày dài.
Bố nói muốn mời tôi ăn một bữa tử tế.
Ông chọn một khách sạn bên Hồ Tây, phòng riêng có cửa kính nhìn ra mặt nước.
Tôi đã nghĩ đó là cách ông nói rằng ông tự hào.
Tôi sai.
Dì Hạnh ngồi cạnh bố, tay đặt trên ví nhỏ màu kem.
Phúc ngồi đối diện tôi, tai vẫn đeo một bên tai nghe.
Tôi là người duy nhất trong bàn còn giữ bó hoa từ lễ tốt nghiệp.
Mẹ tôi không có mặt.
Mẹ mất khi tôi mười hai tuổi, sau gần một năm nằm viện.
Từ ngày đó, mọi dịu dàng trong nhà như bị khóa lại.
Bố vẫn trả tiền nhà, vẫn ký giấy tờ, vẫn hỏi điểm của tôi.
Nhưng ông không còn nhìn tôi như con.
Ông nhìn tôi như một khoản chi.
Tôi học cách không đòi hỏi.
Tôi học bổng, dạy kèm, làm thêm, và tự mua cả đôi giày đen cho ngày bảo vệ khóa luận.
Bố thường kể với họ hàng rằng ông hy sinh rất nhiều.
Tôi để ông kể.
Tôi nghĩ một ngày nào đó, nếu tôi đủ ngoan, ông sẽ thôi tính toán.
Tối đó, khi món tráng miệng được dọn ra, bố mở túi da.
Ông không lấy quà.
Ông lấy một tập giấy.
Trang đầu in số 1,8 tỷ đồng.
Tôi tưởng đó là tài liệu công việc của ông.
Rồi ông xoay tập giấy sang phía tôi.
‘Ký đi,’ bố nói.
Tôi cúi xuống đọc.
Đó là hóa đơn cho đời tôi.
Tiền ăn.
Tiền điện.
Tiền thuốc.
Tiền học thêm.
Tiền xăng đưa đi thi.
Có cả dòng tiền tổ chức sinh nhật năm tôi tám tuổi.
Tôi không nhớ sinh nhật đó có bánh.
Tôi chỉ nhớ mẹ sốt cao, còn tôi thổi nến một mình.
Bố đẩy bút về phía tôi.
‘Con đi làm rồi thì trả dần.’
Tôi hỏi ông đang đùa phải không.
Dì Hạnh đặt tay lên ngực.
‘Minh, đừng vô ơn trong ngày vui.’
Phúc cười khẽ.
Bố nghiêng người tới.
‘Không ký thì đừng rời phòng này.’
Câu đó làm tôi hết run.
Nó rõ quá.
Nó không còn là giận dỗi, không còn là lời trách.
Nó là cái bẫy.
Tôi cầm tập giấy lên, gấp lại, và nhét vào tay áo cử nhân.
Bố cau mặt.
Tôi nói, ‘Con giữ lại để đọc kỹ.’
Ông đập tay xuống bàn.
Ly nước rung lên.
Đúng lúc đó, cửa phòng mở.
Cô Lan bước vào.
Cô từng là kế toán riêng của mẹ tôi, trước khi mẹ bệnh.
Tôi đã không gặp cô nhiều năm.
Tóc cô bạc hơn, nhưng ánh mắt vẫn y như ngày cô nắm tay tôi ở đám tang.
Bố đứng dậy rất nhanh.
‘Ai cho cô vào?’
Cô Lan không trả lời ông.
Cô nhìn tôi.
‘Minh, cô xin lỗi vì đến muộn.’
Tôi hỏi cô đến làm gì.
Cô đặt túi hồ sơ màu nâu lên bàn.
‘Để làm việc mẹ con dặn.’
Không khí đổi hẳn.
Dì Hạnh ngồi thẳng lên.
Phúc tháo tai nghe ra.
Bố nói, ‘Chuyện cũ rồi. Cô về đi.’
Cô Lan mở túi.
Bên trong là sao kê quỹ học vấn đứng tên tôi.
Tôi chưa từng được thấy nó.
Cô nói mẹ tôi đã lập quỹ trước khi mất.
Mục đích là trả học phí, sách vở, và chi phí học tập của tôi đến hết đại học.
Tôi nhìn bố.
Ông nhìn đi chỗ khác.
Cô Lan lật trang đầu.
Học phí cấp ba đã được chuyển đúng hạn.
Học phí đại học cũng đã được chuẩn bị.
Rồi cô lật sang những trang sau.
Từng khoản rút tiền hiện ra.
Không khoản nào ghi tên trường.
Không khoản nào ghi tên tôi.
Có những ngày rút tiền trùng với ngày bố mua xe mới.
Có ngày trùng với lúc dì Hạnh mở cửa hàng.
Có ngày trùng với chuyến du lịch mà tôi bị để ở nhà.
Bố nói, ‘Tôi dùng cho gia đình.’
Cô Lan hỏi, ‘Gia đình nào?’
Một câu hỏi ngắn làm mặt ông tái đi.
Có những món nợ chỉ tồn tại vì kẻ trộm được cầm bút.
Cô đặt trước mặt tôi bản kế hoạch trả nợ.
Tôi đọc lại, lần này chậm hơn.
Phía dưới trang hai có một điều khoản rất nhỏ.
Nếu ký, tôi thừa nhận đã nhận đủ sự chu cấp từ bố.
Nếu ký, tôi từ bỏ quyền khiếu nại mọi khoản liên quan đến quỹ học vấn.
Tôi ngẩng đầu.
‘Bố muốn con ký để không bao giờ hỏi về tiền của mẹ?’
Bố không trả lời.
Dì Hạnh thì có.
‘Nói cho đẹp thì là vậy.’
Cô ta vừa nói xong đã nhận ra mình lỡ lời.
Phúc nhìn mẹ mình.
Bố quay sang cô ta, mắt như dao.
Cô Lan lấy từ túi ra phong bì thứ hai.
Nó cũ, mép giấy đã mềm.
Trên nắp có chữ viết tay của mẹ tôi.
Nếu ngày này đến, đọc trước.
Tay tôi run khi mở phong bì.
Bên trong chỉ có một trang.
Mẹ viết rằng bà biết bố đã bắt đầu rút tiền.
Bà không kiện lúc đó vì bệnh đã nặng.
Nhưng bà yêu cầu cô Lan giữ mọi sao kê.
Bà còn ký một giấy xác nhận với ngân hàng.
Nếu bố từng đòi tôi trả chi phí nuôi dưỡng, toàn bộ khoản rút sai mục đích sẽ được xem là nợ của ông với tôi.
Số tiền gốc là 1,8 tỷ đồng.
Đúng bằng hóa đơn ông vừa đặt trước mặt tôi.
Tôi thấy bố bám tay vào mép bàn.
Ly nước đổ xuống khăn trắng.
Không ai động đậy.
Cô Lan nói, ‘Ông Khải, chính ông đã tự đưa con số này ra.’
Bố lẩm bẩm rằng đó chỉ là hiểu lầm.
Tôi lấy tờ hóa đơn từ tay áo cử nhân ra.
Nếp gấp nằm đúng giữa con số.
Tôi đặt nó cạnh sao kê.
Hai con số giống nhau đến tàn nhẫn.
Dì Hạnh kéo ghế đứng dậy.
Cô ta hỏi bố có dùng tiền đó cho cửa hàng của cô không.
Bố bảo cô im.
Phúc hỏi chiếc xe của nó có phải mua bằng tiền của mẹ tôi không.
Bố quát, nhưng giọng ông vỡ.
Tôi không thấy hả hê.
Tôi chỉ thấy mệt.
Mười năm tôi tưởng mình là gánh nặng.
Mười năm ông để tôi nghĩ mẹ không để lại gì ngoài vài bức ảnh.
Cô Lan đặt tay lên vai tôi.
‘Con không cần ký gì hôm nay.’
Tôi gật đầu.
Rồi tôi cầm cây bút bố đưa.
Bố nhìn tôi với chút hy vọng ngu ngốc.
Tôi không ký vào kế hoạch trả nợ.
Tôi ký vào biên bản nhận lại hồ sơ sao kê.
Cô Lan đã chuẩn bị sẵn.
Bố chửi cô ấy là kẻ phá nhà.
Cô Lan đáp rất bình tĩnh.
‘Không, tôi chỉ giữ cửa cho người đã mất.’
Sau bữa tiệc đó, tôi chuyển ra khỏi căn nhà của bố.
Tôi ở nhờ bạn một tháng.
Tôi đi làm ở công ty đã nhận mình trước lễ tốt nghiệp.
Mỗi sáng, tôi mặc sơ mi trắng và học cách thở mà không chờ ai trách.
Cô Lan giúp tôi nộp hồ sơ đối chiếu tại ngân hàng.
Một văn phòng luật sư cũng nhận vụ việc dân sự.
Tôi không đăng gì lên mạng.
Tôi không gọi họ hàng để kể lể.
Tôi chỉ để giấy tờ nói đúng phần của nó.
Ba tuần sau, bố gọi cho tôi.
Giọng ông nhỏ hơn nhiều.
Ông nói ông già rồi, tôi không nên ép ông đến đường cùng.
Tôi hỏi ông có từng nghĩ mẹ đến đường cùng chưa.
Ông im.
Tôi hỏi ông có từng nghĩ tôi đã sống thế nào khi tin mình nợ ông từng bữa cơm chưa.
Ông vẫn im.
Cuối cùng ông nói, ‘Con muốn gì?’
Tôi nhìn bản sao kê trên bàn làm việc.
Tôi nhìn tấm ảnh mẹ đặt cạnh đó.
Tôi nói, ‘Con muốn bố trả lại đúng thứ không thuộc về bố.’
Ông bật cười khô.
‘Con sẽ kiện bố ruột à?’
Tôi đáp, ‘Không. Con sẽ để chữ ký của mẹ làm việc đó.’
Ngày hòa giải, bố đến cùng dì Hạnh.
Cô ta không đeo vòng vàng nữa.
Phúc không đến.
Bố cố nói rằng ông đã nuôi tôi bằng tình thương.
Luật sư của tôi chỉ đặt hóa đơn 1,8 tỷ lên bàn.
Rồi anh đặt sao kê quỹ học vấn bên cạnh.
Căn phòng im như phòng tiệc hôm đó.
Bố ký thỏa thuận hoàn trả từng phần.
Không phải vì ông nhận sai.
Ông ký vì mọi con số đều có dấu ngân hàng.
Ông ký vì chính tờ hóa đơn của ông chứng minh ông biết số tiền đã biến mất.
Trước khi ra về, ông nhìn tôi và nói tôi giống mẹ.
Lần đầu tiên, câu đó không làm tôi đau.
Tôi đáp, ‘Con hy vọng vậy.’
Mấy tháng sau, tôi nhận khoản hoàn trả đầu tiên.
Tôi không mua gì lớn.
Tôi đóng học phí cho một khóa chuyên môn mà trước đó tôi đã hoãn vì tiếc tiền.
Tôi cũng thay khung ảnh cũ của mẹ.
Trong phong bì cuối cùng, cô Lan tìm thấy một mảnh giấy nhỏ mẹ kẹp riêng cho tôi.
Nó không nói về tiền.
Nó chỉ viết rằng nếu một ngày tôi phải chọn giữa ngoan ngoãn và tự cứu mình, mẹ mong tôi chọn sống.
Tôi đọc đi đọc lại câu đó rất lâu.
Hôm tốt nghiệp, tôi tưởng mình mất nốt người thân cuối cùng.
Nhưng thật ra, mẹ đã ngồi ở chiếc ghế trống suốt bữa tiệc ấy.
Bà không nâng ly.
Bà không nói lời nào.
Bà chỉ để lại đủ giấy tờ để khi bố biến tình thương thành hóa đơn, sự thật vẫn biết đường bước vào phòng.
